Một câu "suýt nữa 9 ngày sau là phải đi nghĩa vụ quân sự" khiến niềm vui tấm huy chương vàng ASIAD đổi vị ngay lập tức. Đội trưởng đội tuyển nam Hàn Quốc Lee Ki-hyuk có lẽ không ngờ, lời cảm thán mang chút mừng thoát sau trận của mình lại khuấy lên một cơn bão dư luận dữ dội đến vậy trong xã hội Hàn Quốc. Ngày 4, anh cùng đồng đội Yang Min-hyeok và Park Seung-su cúi đầu xin lỗi tập thể, nói mình đã không "giữ miệng cho cẩn thận". Thái độ đến rất nhanh, nhưng sự phẫn nộ của người dân Hàn Quốc không vì thế mà dịu đi. Lý do rất đơn giản: điều Lee Ki-hyuk nói ra chính là sự thật mà nhiều người thường thở dài trong lòng, rằng "làm được nhưng không được nói".
Theo Luật Nghĩa vụ quân sự của Hàn Quốc, người giành huy chương vàng ASIAD có thể được miễn nghĩa vụ quân sự thông thường, chỉ cần hoàn thành vài tuần huấn luyện quân sự cơ bản và vài trăm giờ phục vụ công ích thể thao là thay được gần hai năm đời sống trong doanh trại. Trong danh sách 23 cầu thủ đội tuyển nam ASIAD kỳ này, dự kiến khoảng 20 người sẽ nhận tư cách này. Với vận động viên chuyên nghiệp, đây không còn nghi ngờ là "đặc quyền" đổi quỹ đạo sự nghiệp: ở độ tuổi vàng ngoài hai mươi, không phải ngắt quãng tập luyện và thi đấu, không phải trải qua mười tám tháng dài trong doanh trại.
Vấn đề nằm ở chỗ, từ khi được thiết lập năm 1973, chế độ này luôn nằm dưới bóng tối của tính công bằng. Hiến pháp Hàn Quốc quy định "mọi công dân đều có nghĩa vụ nhập ngũ", nam giới từ 18 đến 35 tuổi đều phải thực hiện. Thanh niên Hàn Quốc bình thường bị gọi nhập ngũ đúng giai đoạn then chốt tìm việc và lập gia đình, đối mặt với đãi ngộ lương tháng chỉ khoảng 550.000 won, thấp hơn nhiều mức lương tháng bình quân đầu người của Hàn Quốc, cùng bóng ma tâm lý do những vụ bê bối ngược đãi binh sĩ để lại từ lâu. Có tư liệu cho thấy, chỉ riêng giai đoạn 1980 đến 1995, số người tự sát và bị đánh đến chết trong thời gian tại ngũ của quân đội Hàn Quốc đã lên tới gần chín nghìn người. Trong bối cảnh ấy, việc vận động viên "nhờ một tấm huy chương vàng mà miễn hai năm khổ dịch" bản thân đã dễ bị đem ra soi.
Lời lỡ miệng của Lee Ki-hyuk làm công chúng đau, kỳ thực căn bản không phải vì anh tiết lộ bí mật gì, mà vì anh nói sự "mừng thoát" quá thẳng. Mang tính đối chiếu hơn là thái độ của đàn anh Son Heung-min. Sau khi giành vàng ASIAD 2018 và được đặc cách nghĩa vụ, Son Heung-min chưa từng công khai nhắc hai chữ "nghĩa vụ quân sự", mà nói "huy chương vàng thuộc về nhân dân". Eom Ji-sung, người đóng góp 4 bàn và 4 đường kiến tạo ở cùng kỳ đại hội, sau khi tranh cãi nổ ra cũng giữ sự kiềm chế, nhấn mạnh "chúng tôi chỉ nỗ lực hướng tới mục tiêu huy chương vàng". Tư thế "được lợi mà không khoe" này chính là kỳ vọng ngầm của xã hội Hàn Quốc với tầng lớp đặc quyền: anh có thể hưởng nó, nhưng không được phô trương nó.
Tuy nhiên, đòi người hưởng đặc quyền phải im lặng mãi mãi, bản thân đã là một căn bệnh sâu hơn. Chế độ này đã tồn tại hơn năm mươi năm, tranh cãi chưa bao giờ dứt, nhưng hiếm chính khách nào thực sự thúc đẩy sửa luật. Nghị sĩ đảng Sức mạnh Nhân dân Ahn Cheol-soo lên tiếng chất vấn sau tranh cãi: "Đội tuyển quốc gia coi việc không phải đi nghĩa vụ quân sự là vinh quang, chẳng lẽ quân đội là một cơ sở đáng ghét?" Nhưng những tiếng nói như vậy, trước toan tính của chính trị bầu cử, thường nhanh chóng bị nhấn chìm. Đụng vào đặc cách nghĩa vụ có nghĩa là có thể mất phiếu của giới thể thao và nhóm cổ động viên, nên mọi người ngầm giữ một sự hòa bình trên bề mặt.
Theo tôi, lời xin lỗi của vị đội trưởng bóng đá này, nói là sám hối cho phát ngôn không thích hợp của mình, không bằng nói là bị phạt vì đã phá vỡ sự im lặng. Lỗi anh phạm là đã nói sự thật ở một nơi không cho phép nói sự thật. Điều xã hội Hàn Quốc thực sự lo lắng xưa nay không phải một cầu thủ nào đó đã nói gì, mà là bộ chế độ khiến thanh niên bình thường không còn đường lui, lại để một số ít người dễ dàng đi đường vòng, đến bao giờ mới thực sự được đưa lên bàn để xem xét. Đáng tiếc, trước khi tìm ra câu trả lời, điều người ta có thể làm dường như chỉ còn yêu cầu những kẻ may mắn ấy ngậm miệng.
